3.2.2 Hình thức hòa giải tranh chấp đất đai tại Tòa án được thực hiện theo quy định của pháp luật về hòa giải, đối thoại tại Tòa án và pháp luật về tố tụng dân sự.
3.2.3 Hòa giải tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động thương mại liên quan tới đất đai bằng hòa giải thương mại thực hiện theo pháp luật về hòa giải thương mại.
3.2.4 Quy định hòa giải tranh chấp đất đai đối với địa bàn cấp huyện** không thành lập đơn vị hành chính cấp xã

(a) Đối với địa bàn không thành lập đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc UBND cấp huyện thì không thực hiện quy định tại khoản 2 Điều này.

(b) Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai được thực hiện theo quy định tại Điều 236 của Luật này.

3.3 Điều 236. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai
3.3.1 Quy định cụ thể hơn việc giải quyết tranh chấp đất đai tại UBND (Điều 236.3 Luật Đất đai 2024):

(a) Bổ sung thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết của Chủ tịch UBND các cấp đối với các trường hợp:

________________

(*) Theo LĐĐ2013 là không quá 45 ngày

(**) Trừ đơn vị hành chính không có thành lập cấp xã như: Cồn Cỏ (tỉnh Quảng Trị), Bạch Long Vĩ (thành phố Hải Phòng), Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi), Côn Đảo (tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu) và Hoàng Sa (thành phố Đà Nẵng).

_________________

3.3.2 Quy định cụ thể hơn về việc cưỡng chế thi hành quyết định giải quyết tranh chấp đất đai (Điều 236.4 Luật Đất đai 2024):

(a) Sau thời hạn 30 ngày kể từ ngày quyết định giải quyết tranh chấp có hiệu lực thi hành mà các bên hoặc một trong các bên không chấp hành sẽ bị cưỡng chế thi hành.

(b) Chủ tịch UBND cấp huyện nơi có đất tranh chấp ban hành quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định giải quyết tranh chấp đất đai và tổ chức thực hiện quyết định cưỡng chế.

3.3.3 Thêm cơ quan có thẩm quyền giải quyết (Điều 236.5 Luật Đất đai 2024)

(a) Tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động thương mại liên quan đến đất đai do Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự; hoặc do Trọng tài thương mại Việt Nam giải quyết theo quy định của pháp luật về trọng tài thương mại.

(b) Luật Đất đai 2024 bổ sung thẩm quyền của Trọng tài thương mại trong việc giải quyết tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động thương mại liên quan đến đất đai là phù hợp với thực tiễn. Tuy nhiên, Luật Đất đai 2024 mới chỉ làm rõ khái niệm về “tranh chấp đất đai” mà chưa làm rõ được khái niệm “tranh chấp phát sinh từ hoạt động thương mại liên quan đến đất đai”.

3.3.4 Công tác phối hợp trong giải quyết tranh chấp đất đai: UBND các cấp là cơ quan có trách nhiệm quản lý đất đai tại địa phương; do đó trong quá trình giải quyết tranh chấp đất đai tại Tòa án, Trọng tài thương mại, UBND các cấp trong việc cung cấp hồ sơ, tài liệu để phục vụ cho công tác giải quyết tranh chấp đất đai (Điều 236.6 Luật Đất đai 2024).
3.4 Điều 237. Giải quyết khiếu nại, khởi kiện về quản lý đất đai
Kế thừa nội dung tại Điều 204 Luật Đất đai 2013, tuy nhiên đã bổ sung thêm quy định về thu thập, bảo quản, sử dụng và lữu trữ hồ sơ, tài liệu liên quan đến giải quyết khiếu nại về quản lý đất đai thực hiện theo quy định của pháp luật về khiếu nại.
3.5 Điều 238. Giải quyết tố cáo về quản lý, sử dụng đất đai
Luật Đất đai 2024 bổ sung thêm quy định hướng dẫn việc thu thập, bảo quản, sử dụng và lưu trữ hồ sơ, tài liệu liên quan đến giải quyết tố cáo về quản lý, sử dụng đất đai thực hiện theo quy định của pháp luật về tố cáo.
4. Mục 3 – XỬ LÝ VI PHẠM PHÁP LUẬT VỀ ĐẤT ĐAI
4.1 Điều 239. Xử lý đối với người có hành vi vi phạm pháp luật về đất đai
4.1.1 Kế thừa nội hàm quy định tại Điều 206 Luật Đất đai năm 2013, có sự sắp xếp, diễn đạt lại quy định pháp luật ngắn gọn hơn. Theo đó: “Người có hành vi vi phạm pháp luật về đất đai thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật”.
4.1.2 Về hình thức xử phạt vi phạm pháp luật: Luật Đất đai 2024 bổ sung hình thức “xử lý kỷ luật”, do người có hành vi vi phạm pháp luật về đất đai có thể là cán bộ, công chức, viên chức thuộc cơ quan nhà nước thực hiện quyền hạn và trách nhiệm đại diện chủ sở hữu toàn dân về đất đai, thực hiện nhiệm vụ thống nhất quản lý nhà nước về đất đai.
4.2 Điều 240. Xử lý đối với người có hành vi vi phạm pháp luật trong quản lý đất đai khi thi hành công vụ
4.2.1 Điều 240.1(a) Luật Đất đai 2024

(a) bổ sung hành vi lạm dụng chức vụ, quyền hạn làm trái quy định pháp luật thuộc hành vi vi phạm pháp luật trong quản lý đất đai khi thi hành công vụ nhằm thống nhất với quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017*, có cơ sở cho việc định tội nếu mức vi phạm phải xử lý hình sự.

(b) Bổ sung hành vi vi phạm nhằm thống nhất với nội dung quản lý Nhà nước về đất đai đã được quy định chi tiết tại Điều 20 Luật Đất đai 2024**.

_________________________________

(*) Điều 229 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 về “Tội vi phạm các quy định về quản lý đất đai” quy định cả hai hành vi lợi dụng và lạm dụng chức vụ, quyền hạn

(**) Điều 20. Nội dung quản lý nhà nước về đất đai

1. Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai.
2. Tuyên truyền,phổ biến, giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, hợp tác quốc tế trong quản lý, sử dụng đất đai.
3. Xác định địa giới đơn vị hành chính, lập và quản lý hồ sơ địa giới đơn vị hành chính.
4. Đo đạc, chỉnh lý, lập bản đồ địa chính, bản đồ hiện trạng sử dụng đất, bản đồ quy hoạch sử dụng đất và các bản đồ chuyên ngành về quản lý, sử dụng đất.
5. Điều tra, đánh giá và bảo vệ, cải tạo, phục hồi đất đai.
6. Lập, điều chỉnh, quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
7. Giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, công nhận quyền sử dụng đất, trưng dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất.
8. Điều tra, xây dựng bảng giá đất, giá đất cụ thể, quản lý giá đất.
9. Quản lý tài chính về đất đai.
10. Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, trưng dụng đất.
11. Phát triển, quản lý và khai thác quỹ đất.
12. Đăng ký đất đai, lập và quản lý hồ sơ địa chính; cấp, đính chính, thu hồi, hủy giấy chứng nhận.
13. Thống kê, kiểm kê đất đai.
14. Xây dựng, quản lý, vận hành, khai thác Hệ thống thông tin quốc gia về đất đai.
15. Quản lý, giám sát việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất.
16. Giải quyết tranh chấp đất đai; giải quyết khiếu nại, tố cáo về đất đai.
17. Cung cấp, quản lý hoạt động dịch vụ công về đất đai.
18. Thanh tra, kiểm tra, giám sát, theo dõi, đánh giá việc chấp hành quy định của pháp luật về đất đai và xử lý vi phạm pháp luật về đất đai.

________________________________

4.3 Điều 241. Trách nhiệm trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai
4.3.1 Luật Đất đai 2024 sửa đổi quy định về trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp xã trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai theo hướng đầy đủ và mở rộng hơn các hành vi vi phạm. Cụ thể: hành vi không đăng ký đất đai (đã bao gồm hành vi chuyển mục đích sử dụng đất trái phép theo quy định trước đây và thêm một loạt hành vi trong quy định về đăng ký lần đầu và đăng ký biến động đất đai theo quy định tại Điều 132, 133 Luật Đất đai 2024), hành vi hủy hoại đất và hành vi vi phạm pháp luật đất đai khác của người sử dụng đất.
4.3.2 Xuất phát từ hệ thống tổ chức cơ quan quản lý đất đai thực tế ngoài UBND các cấp còn bao gồm cả cơ quan quản lý đất đai ở tỉnh (Sở TNMT), ở huyện (Phòng TNMT)… Do đó, trách nhiệm trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai không chỉ có Chủ tịch UBND các cấp mà còn là trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan chức năng quản lý đất đai các cấp, công chức làm công tác địa chính cấp xã; công chức, viên chức thuộc cơ quan quản lý đất đai các cấp (những chủ thể có được giao nhiệm vụ quản lý về đất đai). Do đó, nội dung này tại Luật Đất đai 2024 đã được sửa đổi đề phù hợp với tình hình thực tiễn, bao quát trách nhiệm của toàn bộ các chủ thể tham gia công tác quản lý đất đai bằng việc:

(a) Bổ sung quy định trách nhiệm trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai của người đứng đầu cơ quan có chức năng quản lý đất đai cấp tỉnh, cấp huyện; công chức làm công tác địa chính cấp xã; công chức, viên chức thuộc cơ quan quản lý đất đai các cấp khi thi hành công vụ.

(b) Sửa đổi tên điều luật từ “Trách nhiệm của Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm pháp luật về quản lý và sử dụng đất đai” thành “Trách nhiệm trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai”.

4.4 Điều 242. Tiếp nhận và xử lý vi phạm của thủ trưởng, công chức, viên chức thuộc cơ quan quản lý đất đai các cấp và công chức làm công tác địa chính ở cấp xã
4.4.1 Luật Đất đai 2024 kế thừa toàn bộ nội dung quy định của Điều 209 Luật Đất đai 2013, chỉ thay đổi việc sử dụng từ ngữ để tinh gọn quy định pháp luật, cụ thể:

(a) “Công chức địa chính xã, phường, thị trấn” được tóm gọn bằng “công chức làm công tác địa chính ở cấp xã”;

(b) “Vi phạm các quy định về trình tự, thủ tục, thời hạn đối với việc giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất, làm thủ tục thực hiện quyền của người sử dụng đất, cấp Giấy chứng nhận” được diễn đạt lại thành “vi phạm trong quản lý đất đai” (Do tại Điều 20 Luật Đất đai 2024 đã liệt kê chi tiết các nội dung quản lý nhà nước về đất đai).

4.4.2 Bên cạnh đó, Luật Đất đai 2024 cũng làm rõ hình thức thông báo kết quả kiến nghị của Chủ tịch UBND hoặc thủ trưởng cơ quan có chức năng quản lý đất đai cho người có kiến nghị là bằng văn bản để các chủ thể có cơ sở thực hiện.
*****************