Tiếp nối chủ đề về đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất theo quy định của Nghị định 115/2024/NĐ-CP, tại bài viết này, AN Legal sẽ (1) trình bày một số điểm mới nổi bật của Nghị định 115/2024/NĐ-CP so với Nghị định 25/2020/NĐ-CP; và (2) so sánh một số điểm khác nhau giữa Nghị định 115/2024/NĐ-CP và Nghị định 23/2024/NĐ-CP.

1. Nghị định 115/2024/NĐ-CP và Nghị định 25/2020/NĐ-CP

1.1. Nghị Định 115 đơn giản hóa trình tự, thủ tục thực hiện đấu thầu lựa chọn Nhà đầu tư dự án có sử dụng đất, cụ thể:

(a) Quy định chi tiết, xử lý tình huống về trình tự đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư khi chỉ có một nhà đầu tư đăng ký tham gia theo Điều 29.3 Luật Đầu tư 2020, sửa đổi bởi Điều 250 Luật Đất đai 2024, như sau:

(i) Theo Điều 59.1 Nghị Định 115: Trường hợp tại thời điểm đóng thầu không có nhà đầu tư nào nộp hồ sơ đăng ký thực hiện dự án, hồ sơ dự thầu, bên mời quan tâm, bên mời thầu báo cáo người có thẩm quyền xem xét, giải quyết theo một trong hai cách sau đây:

(i1) Cho phép gia hạn thời điểm đóng thầu tối đa 30 ngày;

(i2) Quyết định hủy thông báo mời quan tâm, thông báo mời thầu, đồng thời yêu cầu bên mời quan tâm, bên mời thầu điều chỉnh hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời thầu và tổ chức lại việc lựa chọn nhà đầu tư.

(ii) Theo Điều 59.2 Nghị Định 115: Trường hợp tại thời điểm đóng thầu có ít hơn 03 nhà đầu tư nộp hồ sơ đăng ký thực hiện dự án, hồ sơ dự thầu thì bên mời quan tâm, bên mời thầu báo cáo người có thẩm quyền xem xét, giải quyết trong thời hạn không quá 24 giờ kể từ thời điểm đóng thầu theo một trong hai cách sau đây:

(i1) Cho phép gia hạn thời điểm đóng thầu, đồng thời rà soát, chỉnh sửa hồ sơ mời quan tâm hoặc hồ sơ mời thầu (nếu cần thiết) nhằm tăng thêm số lượng nhà đầu tư đăng ký thực hiện dự án, tham dự thầu. Trong trường hợp này phải quy định rõ thời điểm đóng thầu mới và các thời hạn tương ứng để nhà đầu tư có đủ thời gian sửa đổi hoặc bổ sung hồ sơ đăng ký thực hiện dự án, hồ sơ dự thầu đã nộp. Trường hợp chỉnh sửa hồ sơ mời quan tâm hoặc hồ sơ mời thầu, các nhà đầu tư đã nộp hồ sơ đăng ký thực hiện dự án hoặc hồ sơ dự thầu có quyền sửa đổi, thay thế hoặc rút hồ sơ đã nộp;

(i2) Cho phép mở thầu ngay để tiến hành đánh giá.

(b) Đơn giản hóa quy trình, thủ tục, cắt giảm thời gian, chi phí trong hoạt động lựa chọn NĐT theo hướng đơn giản hóa thủ tục, cắt giảm thời gian, chi phí trong lựa chọn NĐT; phân cấp triệt để cho địa phương trong công tác đấu thầu lựa chọn NĐT, ví dụ:

(i) Nghị Định 115 cắt thủ tục lập, thẩm định, phê duyệt kế hoạch lựa chọn NĐT; thẩm định hồ sơ mời quan tâm, danh sách NĐT đáp ứng về kỹ thuật; cho phép lập hồ sơ mời thầu, hồ sơ mời quan tâm, đồng thời với quá trình thực hiện thủ tục về quy hoạch, chấp thuận chủ trương đầu tư (Vui lòng xem chi tiết quy trình lựa chọn Nhà đầu tư theo Nghị Định 115 tại bài viết lần 1 của AN Legal)

(ii) Điều 73 Nghị Định 25/2020 quy định trình tự thẩm định, phê duyệt phương án lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt. Theo đó, UBND cấp tỉnh phải lấy ý kiến Bộ KHĐT về hồ sơ chấp thuận NĐT thực hiện dự án thuộc thẩm quyền quyết định CTĐT của Thủ tướng, Nghị Định 115/2020 đã bãi bỏ thủ tục UBND cấp tỉnh phải lấy ý kiến Bộ KHĐT này nhằm nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của địa phương.

(iii) Điều 4 Nghị Định 25/2020 quy định về đăng tải thông tin về đấu thầu, quy định trách nhiệm đăng tải thông tin lên Hệ thống mạng đấu thầu Quốc gia, Nghị định 115 đã lượt bỏ quy định liên quan đến các chi phí thuộc trách nhiệm của NĐT trên Hệ thống mạng đấu thầu Quốc gia, góp phần đầy nhanh lộ trình lựa chọn NĐT.

1.2. Nghị Định 115 quy định rõ về tỷ lệ nộp ngân sách nhà nước trong hồ sơ dự thầu (M)

(a) Nghị Định 115 áp dụng “tỷ lệ tối thiểu nộp ngân sách nhà nước” thay vì xác định giá trị này bằng tiền cụ thể như quy định tại Nghị Định 25, cụ thể:

(b) Việc xác định (m3) theo quy định tại Nghị Định 25/2020 trên thực tế có nhiều hạn chế như: (i) Không có quỹ đất tham chiếu vì chưa có kết quả đấu giá hoặc có quá nhiều quỹ đất tham chiếu dẫn đến khó khăn trong việc tổng hợp; (ii) Khó xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất dự kiến; (iii) Khó phối hợp giữa các cơ quan tại địa phương trong công tác thẩm định giá trị này. Nghị Định 115 đã có các quy định rõ ràng hơn để giải quyết các vấn đề này như:

(i) Nghị Định 115 quy định chi tiết hơn về điều kiện khu đất, quỹ đất, thửa đất được sử dụng để tham chiếu (Vui lòng xem chi tiết tại Điều 48.4 Nghị Định 115); (ii) cơ sở để xác định khu đất, quỹ đất, thửa đất tương đồng về địa điểm (vui lòng xem chi tiết tại Điều 48.5 Nghị Định 115).

(ii) Trường hợp không có khu đất đã đấu giá để tham chiếu theo quy định tại Mục 1.2(b)(i) nêu trên, thì sử dụng tỷ lệ tăng bình quân của giá trị nộp ngân sách nhà nước của tất cả các dự án đầu tư có sử dụng đất đã có kết quả đấu thầu trên địa bàn hành chính cấp tỉnh trong thời gian 05 năm liền kề gần nhất trước ngày có quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc có văn bản phê duyệt thông tin dự án của dự án đang tổ chức đấu thầu (Điều 48.6 Nghị Định 115).

(iii) Trường hợp không xác định được khu đất tham chiếu theo Mục 1.2(b)(i) và (ii) nêu trên để tính tỷ lệ tối thiểu nộp ngân sách nhà nước (m), hồ sơ mời thầu không quy định tỷ lệ này. Nhà đầu tư tự đề xuất tỷ lệ nộp ngân sách nhà nước trong hồ sơ dự thầu (M) làm cơ sở đánh giá hồ sơ dự thầu của nhà đầu tư và nộp ngân sách nhà nước theo Điều 48.7 Nghị Định 115 (Điều 48.7 Nghị Định 115).

1.3. Nghị định 115 quy định chi tiết về việc thành lập tổ chức kinh tế và việc chuyển nhượng vốn và chuyển nhượng Dự án sau khi Nhà đầu tư trúng thầu và phải đáp ứng các điều kiện (Điều 52 Nghị Định 115) như sau:

1.4. Nghị Định 115 quy định bổ sung một số tình huống xử lý trong lựa chọn Nhà đầu tư so với Nghị Định 25/2020, cụ thể:

2. Những điểm khác nhau nổi bật giữa Nghị định 115/2024/NĐ-CP và Nghị định 23/2024/NĐ-CP

2.1. Khái quát chung

Trong bối cảnh Luật Đấu thầu 2023 đã có hiệu lực từ ngày 01/01/2024, trước áp lực phải có văn bản dưới luật hướng dẫn về thủ tục đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, Chính Phủ đã ban hành Nghị định 23/2024/NĐ-CP vào ngày 27/02/2024 quy định chi tiết về đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực (sau đây gọi tắt là “Nghị Định 23”). Tại thời điểm ban hành, Nghị Định 23 quy định chung cho dự án có sử dụng đất và dự án không sử dụng đất. Có thể xem, Nghị Định 23 là một “bản chạy thử” của Nghị Định 115, để từ đó Chính Phủ thu thập ý kiến, rút kinh nghiệm và có sự sắp xếp, phân bổ các quy định được rõ ràng và hợp lí hơn. Trên cơ sở đó, hiện nay chúng ta có (1) Nghị Định 23 về lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực; và (2) Nghị Định 115 về lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư có sử dụng đất.

Nghị Định 23 và Nghị Định 115 có một số điểm khác biệt và lưu ý như sau:

2.2. Về trường hợp áp dụng

Trường hợp áp dụng của hai nghị định khác nhau ở 3 tiêu chí: (1) có sử dụng đất hay không (2) có thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi hay không, và (3) yêu cầu đầu thấu là theo Luật Đất đai hay pháp luật chuyên ngành. Cụ thể như sau:

2.3. Tổng vốn đầu tư

Do dự án thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị Định 115 có sử dụng đất, nên sẽ phát sinh thêm chi phí bồi thường, hỗ trợ tái định cư.

2.4. Căn cứ phê duyệt hồ sơ mời thầu

Đa số các căn cứ phê duyệt hồ sơ mời thầu theo Nghị Định 115 và Nghị Định 23 là giống nhau, trừ một số căn cứ (được tô đỏ) dưới đây:

Xem xét các dự án có sử dụng đất theo Nghị Định 115, khi đánh giá dự án, bên cạnh các bước kiểm tra thông thường, cần lưu ý kiểm tra (1) dự án đã có các quy hoạch chi tiết/quy hoạch 1/2000 và (2) dự án đã có tên trong Danh mục các khu đất thực hiện đấu thầu dự án đầu tư có sử dụng đất được HĐND tỉnh quyết định; Danh mục công trình, dự án phải thu hồi đất; Kế hoạch SDĐ hằng năm cấp huyện hay chưa.

2.5. Cơ cấu điểm đánh giá

Xem qua cơ cấu điểm đánh giá, Nghị Định 23 quy định tương tự đối với trường hợp 2 (dự án phải đấu thầu vì pháp luật chuyên ngành quy định) của Nghị Định 115, cụ thể

2.6. Vốn sở hữu tối thiểu

Tiêu chí xác định vốn tối thiếu của hai nghị định là khác nhau. Tuy nhiên, yêu cầu vốn tối thiểu đối với thành viên là giống nhau, cụ thể:

2.7. Công ty dự án:

Công ty dự án là công ty do nhà đầu tư trúng thầu thành lập để thực hiện dự án. Công ty dự án phải đáp ứng các điều kiện bên dưới. Đối với Nghị Định 115, do dự án có sử dụng đất nên công ty dự án phải đáp ứng thêm điều kiện để Nhà nước giao, cho thuê đất cho công ty dự án.

Trên đây là một số điểm mới của Nghị Định 115 so với Nghị Định 25/2020 và Nghị Định 23/2024.

Cám ơn bạn đọc đã quan tâm.