CẬP NHẬT TÌNH HÌNH TỔ CHỨC, SẮP XẾP BỘ MÁY NHÀ NƯỚC
(đến ngày 04/3/2025)

I. Nguyên tắc tái cơ cấu
Quốc hội vừa ban hành Nghị quyết số 190/2025/QH15 ngày 19/02/2025 (“Nghị Quyết 190”) nhằm xử lý các vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước. Đây là một văn bản pháp lý quan trọng, đóng vai trò đảm bảo hoạt động liên tục của các cơ quan nhà nước trong khi chờ sửa đổi các văn bản chuyên ngành.
Những điểm nổi bật của Nghị Quyết 190:
a. Nguyên tắc xử lý một số vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước (Điều 2 Nghị quyết 190):

i. Đảm bảo thủ tục hành chính thông suốt: Yêu cầu các cơ quan tiếp nhận duy trì hoạt động hành chính liên tục, thông suốt của các cơ quan; không để gián đoạn công việc, không để chồng chéo, trùng lặp hoặc bỏ sót chức năng, nhiệm vụ, lĩnh vực, địa bàn; không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của xã hội, người dân, doanh nghiệp..

ii. Thực hiện điều ước quốc tế: Đưa ra quy định cụ thể về việc xử lý các điều ước, thỏa thuận quốc tế có liên quan đến các cơ quan, chức danh chịu ảnh hưởng từ việc sắp xếp.

iii. Đảm bảo quyền con người, quyền công dân: Bảo đảm công khai, minh bạch, tạo điều kiện cá nhân, tổ chức tiếp nhận thông tin, thực hiện các quyền, nghĩa vụ và các thủ tục.

b. Chuyển đổi tên gọi, con dấu, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan có thẩm quyền (Điều 3 và 4 Nghị quyết 190): Quy định cụ thể về việc thay đổi tên gọi, con dấu và chức năng của các cơ quan, chức danh, đảm bảo tính kế thừa và không gây gián đoạn hoạt động. Cụ thể như sau:

i. Tên gọi cơ quan sau khi sắp xếp: Tên gọi tại các văn bản của cơ quan, chức danh đã quy định được chuyển đổi theo tên gọi của cơ quan, chức danh tiếp nhận chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn đó.

ii. Con dấu sau khi sắp xếp: Cơ quan thay đổi thực hiện thủ tục đăng ký mẫu con dấu và nộp con dấu cũ theo quy định.

iii. Cơ quan không bị điều chỉnh: Tiếp tục thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn

iv. Cơ quan bị điều chỉnh: Nếu có thay đổi về tên gọi, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức… thì cơ quan có thẩm quyền ban hành quy định mới về cơ quan hình thành sau sắp xếp phù hợp với phương án được phê duyệt.

v. Giảm số lượng cấp phó: Nếu số lượng vượt quá quy định thì điều chỉnh đúng số lượng trong vòng 5 năm

vi. Tiếp tục trách nhiệm phối hợp: Nếu có quy định phối hợp giữa cơ quan thực hiện sắp xếp và cơ quan khác, thì cơ quan tiếp nhận phải tiếp tục thực hiện trách nhiệm này.

vii. Xử lý công việc dang dở: Cơ quan tiếp nhận phải tiếp tục các công việc đang thực hiện. Nếu xuất hiện vấn đề mới liên quan đến công việc cũ, cần phối hợp cơ quan liên quan để giải quyết.

viii. Bảo đảm giám sát liên tục: Việc giám sát, kiểm sát, kiểm toán, kiểm tra vẫn phải được thực hiện liên tục, không để trống hoặc chồng chéo về thẩm quyền, đảm bảo không ảnh hưởng đến hoạt động của cơ quan chịu giám sát.

c. Duy trì hoạt động thủ tục hành chính:

i. Nếu có sự thay đổi về cơ quan sau khi sắp xếp thì cơ quan, người có thẩm quyền phải công bố ngay thủ tục hành chính mới.

ii. Cơ quan tiếp nhận chức năng, nhiệm vụ có trách nhiệm Bảo đảm thủ tục hành chính không bị gián đoạn, Không yêu cầu cá nhân, tổ chức nộp lại hồ sơ đã nộp và Công khai thông tin theo quy định.

d. Duy trì hoạt động tư pháp: Xác định trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền trong việc tiếp tục thực hiện tạm giữ, tạm giam, tố tụng, thi hành án, đảm bảo không ảnh hưởng đến quá trình giải quyết các vụ án, vụ việc.
e. Tiếp tục công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực: Các cơ quan có trách nhiệm tiếp tục thực hiện nhiệm vụ thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng.
II. Cơ cấu tổ chức các bộ, cơ quan ngang bộ từ 01/03/2025
Cơ cấu tổ chức của Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV gồm 14 Bộ và 03 cơ quan ngang Bộ (giảm 5 bộ và 3 cơ quan ngang bộ):
(5 Bộ chữ màu xanh – “biến mất”)

III. Cơ cấu tổ chức các Sở & cơ quan chuyên môn cấp huyện
1. Quy định chung
a. Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 45/2025/NĐ-CP ngày 28/02/2025 (“Nghị định 45”) quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và UBND huyện, quận, thị xã, thành phố (hiệu lực từ 01/03/2025).
b. Nghị định quy định 12 sở được tổ chức thống nhất ở các địa phương gồm: (1) Nội vụ; (2) Tư pháp; (3) Tài chính; (4) Công Thương; (5) Nông nghiệp và Môi trường; (6) Xây dựng; (7) Khoa học và Công nghệ; (8) Văn hóa, Thể thao và Du lịch; (9) Giáo dục và Đào tạo; (10) Y tế; (11) Thanh tra tỉnh; (12) Văn phòng UBND.
c. Ngoài ra, có các sở đặc thù được tổ chức ở một số địa phương gồm: (1) Ngoại vụ, (2) Dân tộc và Tôn giáo, (3) Du lịch.
d. Riêng Sở Quy hoạch – Kiến trúc được thành lập ở TP Hà Nội và TPHCM.
e. Chính phủ quy định Hà Nội và TP. HCM được tổ chức 15 sở. Các tỉnh, thành phố khác được tổ chức không quá 14 sở.
2. Cơ cấu tổ chức của Sở:
a. Bổ nhiệm Giám đốc Sở:
Chủ tịch UBND cấp tỉnh bổ nhiệm Giám đốc sở, người chịu trách nhiệm trước UBND, Chủ tịch UBND tỉnh và pháp luật.
b. Số lượng Phó Giám đốc Sở:

i. Bình quân mỗi sở có 3 Phó Giám đốc.

ii. UBND tỉnh quyết định cụ thể số lượng Phó Giám đốc cho từng sở.

iii. Hà Nội và TP.HCM được tăng thêm tối đa 10 Phó Giám đốc ngoài số lượng quy định chung.

iv. Giảm số lượng cấp phó: Nếu số lượng cấp phó vượt quy định sau khi sắp xếp bộ máy, phải điều chỉnh về đúng quy định trong 5 năm.

3. Cơ quan chuyên môn cấp huyện:
a. 9 phòng chuyên môn thống nhất:

i. Nội vụ;

ii. Tư pháp;

iii. Tài chính – Kế hoạch;

iv. Giáo dục & Đào tạo;

v. Kinh tế, Hạ tầng & Đô thị;

vi. Văn hóa, Khoa học & Thông tin;

vii. Y tế;

viii. Thanh tra huyện;

ix. Văn phòng HĐND & UBND.

b. 4 phòng chuyên môn đặc thù:

i. Tài nguyên & Môi trường (quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương).

ii. Nông nghiệp & Môi trường (huyện).

iii. Dân tộc & Tôn giáo.

iv. Cơ quan chuyên môn tại huyện đảo.

c. Giới hạn số lượng phòng:
Mỗi địa phương có tối đa 10 phòng chuyên môn, tùy theo nhu cầu quản lý nhà nước.
IV. Cơ cấu tổ chức Sở tại thành phố Hồ Chí Minh
UBND TPHCM có 15 cơ quan chuyên môn – trước đây là 21 (7 Sở đầu tiên bên dưới – màu đỏ – là các Sở được thành lập sau sắp xếp, hợp nhất các sở ngành; các Sở chữ màu xanh – “biến mất”)

V. Cơ quan thuế
Ngày 24/02/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 29/2025/NĐ-CP về Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tài chính, có hiệu lực từ 01/3/2025. (“Nghị Định 29”)
Ngày 26/02/2025, Bộ Tài chính ban hành Quyết định 381/QĐ-BTC về Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức mới của Cục Thuế, có hiệu lực từ 01/3/2025. (“Quyết Định 381”)
1. Nguyên tắc tái cơ cấu
Đảm bảo nguyên tắc tập trung, thống nhất, theo đó, cơ cấu quản lý Thuế mới sẽ bao gồm 3 cấp:

(i) Cục Thuế (có 12 đơn vị);

(ii) 20 Chi cục Thuế khu vực;

(iii) 350 Đội thuế liên huyện. (Điều 3 Nghị Định 29)

Theo đề xuất của Bộ Tài chính chưa có văn bản hướng dẫn chính thức, mô hình quản lý có xu hướng thay đổi: lấy đối tượng làm chủ yếu, kết hợp quản lý với chức năng, cụ thể:

(i) Trước đây: lấy 4 chức năng (kê khai, tuyên truyền hỗ trợ, quản lý nợ và thanh tra kiểm tra) làm nền tảng, sau đó, tiếp tục phân chia theo đối tượng cụ thể trong từng chứng năng;

(ii) Đề xuất: chủ trương quản lý chủ yếu theo đối tượng, kết hợp với chức năng. Theo đó, bộ máy tổ chức sẽ không còn các đơn vị riêng lẻ, mà được phân chia theo từng lĩnh vực cụ thể như năng lượng, than, khoáng sản, điện, dầu khí…Mỗi công chức phụ trách sẽ đảm nhiệm toàn bộ các chức năng từ đăng ký kê khai, tuyền truyền hỗ trợ, quản lý nợ đối với lĩnh vực được phân công (1).

2. Cơ cấu quản lý Thuế mới
a. Cục Thuế
Cục Thuế thuộc Bộ Tài chính, có tư cách pháp nhân, có con dấu hình Quốc huy, được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước, có trụ sở tại thành phố Hà Nội (2), được đổi tên từ Tổng cục Thuế thành Cục Thuế (3).
Cục Thuế gồm 12 đơn vị tại Trung ương (4):
a) Văn phòng;
b) Ban Chính sách, thuế quốc tế;
c) Ban Pháp chế;
d) Ban Nghiệp vụ thuế;
đ) Ban Dự toán, kế toán, thống kê thuế;
e) Ban Quản lý tuân thủ và hỗ trợ người nộp thuế;
g) Ban Công nghệ, chuyển đổi số và tự động hóa;
h) Ban Thanh tra, kiểm tra;
i) Ban Tổ chức cán bộ;
k) Ban Tài vụ, quản trị;
l) Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn;
m) Chi cục Thuế thương mại điện tử.

___________________

[1] https://laodong.vn/kinh-doanh/co-cau-moi-nganh-thue-gom-3-cap-nop-thue-theo-linh-vuc-1459541.ldo

[2] Điều 1 Quyết Định 381

[3] Theo Thông báo 275/TB-TCT ngày 26/02/2025, có hiệu lực từ ngày 01/3/2025.

[4] Khoản 1 Điều 3 Quyết Định 381

b. Chi cục Thuế khu vực (Khoản 2 Điều 3 Quyết Định 381)
Chi cục Thuế khu vực được tổ chức theo 20 khu vực, có tư cách pháp nhân, con dấu riêng, được cấp mã cơ quan quản lý thu và được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước theo quy định của pháp luật.
Tên gọi, trụ sở và địa bàn quản lý của các Chi cục Thuế khu vực như sau:

c. Đội Thuế liên huyện (Khoản 3 Điều 3 Quyết Định 381)
Đội Thuế cấp huyện không quá 350 đơn vị, bao gồm Đội thuế quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Đội Thuế liên huyện thuộc Chi cục Thuế khu vực.
Đội Thuế cấp huyện có tư cách pháp nhân, con dấu riêng, được cấp mã cơ quan quản lý thu và được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước theo quy định của pháp luật.
3. Điều khoản chuyển tiếp (Điều 5 Quyết Định 381):
Cục Thuế có trách nhiệm kế thừa nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của Tổng cục Thuế cho đến khi cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế các các văn bản này.
Thời hạn tổ chức, sắp xếp để các đơn vị thuộc và trực thuộc Cục Thuế đi vào hoạt động theo mô hình mới: tối đa 03 tháng kể từ ngày Quyết Định 381 có hiệu lực.
VI. Ngân hàng Nhà nước:
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 26/2025/NĐ-CP ngày 24/02/2025 quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN). Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/03/2025.
1. Cơ cấu tổ chức của NHNN gồm:
18 tổ chức hành nghề chính giúp Thống đốc Ngân hàng Nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà nước và chức năng Ngân hàng Trung ương:

i. Vụ Chính sách tiền tệ;

ii. Vụ Thanh toán;

iii. Vụ Tín dụng các ngành kinh tế;

iv. Vụ Dự báo, thống kê – Ổn định tiền tệ, tài chính. (được sáp nhập từ Vụ Dự báo, thống kê và Vụ Ổn định tiền tệ, tài chính);

v. Vụ Hợp tác quốc tế;

vi. Vụ Pháp chế;

vii. Vụ Tài chính – Kế toán;

viii. Vụ Tổ chức cán bộ;

ix. Văn phòng;

x. Thanh tra NHNN;

xi. Sở Giao dịch;

xii. Cục Công nghệ thông tin;

xiii. Cục Phát hành và kho quỹ;

xiv. Cục Quản lý ngoại hối (thành lập trên cơ sở sáp nhập Vụ Quản lý ngoại hối và Cục Quản lý dự trữ ngoại hối Nhà nước);

xv. Cục Phòng, chống rửa tiền;

xvi. Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng;

xvii. Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng;

xviii. NHNN chi nhánh tại các Khu vực (NHNN Khu vực) (được sắp xếp lại từ Chi nhánh Ngân hàng Nhà nước các tỉnh/thành phố).
2 đơn vị trực thuộc:

xix. Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia Việt Nam;

xx. Thời báo Ngân hàng.

Như vậy, sau sắp xếp, Ngân hàng Nhà nước không còn Vụ Truyền thông, Cục Quản trị, Vụ Kiểm toán nội bộ. Hai tổ chức hành chính mới sau sắp xếp là Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng và Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng.
Các đơn vị sự nghiệp thuộc Ngân hàng Nhà nước giảm 3 đầu mối là Tạp chí Ngân hàng, Học viện Ngân hàng, Viện Chiến lược ngân hàng.
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam do bà Nguyễn Thị Hồng đảm nhiệm, cùng năm phó thống đốc gồm các ông: Đào Minh Tú, Đoàn Thái Sơn, Phạm Tiến Dũng, Phạm Thanh Hà, Phạm Quang Dũng.
2. Ngân hàng nhà nước khu vực
63 chi nhánh NHNN cấp tỉnh, thành phố được sắp xếp tổ chức lại thành 15 NHNN khu vực.

VII. Hải quan
Ngày 26/02/2025 Bộ Tài chính ban hành Quyết định 382/QĐ-BTC về Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục Hải quan, có hiệu lực từ ngày 01/03/2025. (“Quyết Định 382”)
Tổ chức cơ cấu quản lý về Hải quan được thay đổi thành tổ chức từ Trung ương đến địa phương theo mô hình 03 cấp, bao gồm: Cục Hải quan, Chi cục Hải quan khu vực và Hải quan cửa khẩu/ngoài cửa khẩu.
1. Cục Hải quan
Cục Hải quan là tổ chức thuộc Bộ Tài chính, có tư cách pháp nhân, con dấu có hình Quốc huy, tài khoản riêng tại Kho bạc Nhà nước và trụ sở tại thành phố Hà Nội (5). Cục Hải quan có trách nhiệm kế thừa nhiệm vụ, quyền hạn, nghĩa vụ, trách nhiệm của Tổng cục Hải quan (6).
Cục Hải quan có 12 đơn vị tại Trung ương (7):
a) Văn phòng;
b) Ban Pháp chế;
c) Ban Tổ chức cán bộ;
d) Ban Thanh tra – Kiểm tra;
đ) Ban Tài vụ – Quản trị;
e) Ban Giám sát quản lý về hải quan;
g) Ban Nghiệp vụ thuế hải quan;
h) Ban Quản lý rủi ro;
i) Ban Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan;
k) Chi cục Kiểm định hải quan;
l) Chi cục Điều tra chống buôn lậu;
m) Chi cục Kiểm tra sau thông quan.
Các tổ chức trên giúp Cục trưởng Cục Hải quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước.

________________

[5] Điều 1 Quyết Định 382

[6] Điều 5 Quyết Định 382

[7] Điều 3.1 Quyết Định 382

2. Chi cục Hải quan khu vực
Chi cục Hải quan tại địa phương được tổ chức theo 20 khu vực. Tên gọi, trụ sở và địa bàn quản lý của Chi cục Hải quan khu vực theo Phụ lục ban hành kèm theo Quyết Định 382/QĐ-BTC. Các Chi cục Hải quan khu vực được tổ chức bình quân không quá 08 Văn phòng, Phòng, Đội nghiệp vụ trên một Chi cục Hải quan khu vực (Điều 3.2 Quyết Định 382).
Tên gọi, trụ sở và địa bàn quản lý của Chi cục Hải quan khu vực được quy định tại Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định 382/QĐ-BTC như sau:

3. Hải quan cửa khẩu/ngoài cửa khẩu
Trực thuộc Chi cục Hải quan khu vực là Hải quan cửa khẩu/ngoài cửa khẩu. Số lượng Hải quan cửa khẩu/ngoài cửa khẩu không quá 165 đơn vị. Hải quan cửa khẩu/ngoài cửa khẩu không tổ chức các đơn vị bên trong, làm việc theo chế độ chuyên viên (8).
Các Chi cục Hải quan khu vực, các Đội thuộc Chi cục Hải quan khu vực và Hải quan cửa khẩu/ngoài cửa khẩu trực thuộc Chi cục Hải quan khu vực có tư cách pháp nhân, con dấu, được mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước theo quy định của pháp luật.
4. Điều khoản chuyển tiếp
Mặc dù cơ cấu tổ chức đã thay đổi, nhưng các quy định pháp luật về thủ tục hải quan, thuế xuất nhập khẩu và các quy định liên quan khác vẫn được giữ nguyên, chưa có cập nhật thay đổi. Theo Điều khoản chuyển tiếp của Quyết Định 382, việc tổ chức, sắp xếp để các đơn vị thuộc và trực thuộc Cục Hải quan đi vào hoạt động theo mô hình mới trong thời hạn tối đa 03 tháng kể từ ngày Quyết định này có hiệu lực thi hành (9). Do vậy, các quy định liên quan đến lĩnh vực Hải quan có thể được thay đổi và cập nhật trong thời gian sắp tới.

________________

[8] Điều 3.3 Quyết Định 382

[9] Điều 5 Quyết Định 382

VIII. Công an
1. Công an cả nước
Với Công an địa phương, điều chỉnh phương châm “tỉnh mạnh, huyện toàn diện, xã bám cơ sở” sang “tỉnh toàn diện; xã vững mạnh, bám cơ sở”
Ngành công an tiếp nhận 5 nhiệm vụ quản lý nhà nước mới, gồm: an toàn thông tin mạng, an ninh hàng không, cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma túy, sát hạch và cấp giấy phép lái xe, lý lịch tư pháp.
Khi công an huyện không còn, công an tỉnh sẽ giải quyết toàn diện mọi vấn đề, nắm bắt chung về tình hình an ninh trật tự ở địa phương. Trưởng công an cấp xã được giao thêm một số quyền hạn và các xã sẽ được tăng cường điều tra viên, cán bộ điều tra. Mỗi công an cấp xã sẽ có tối thiểu 12 cán bộ, chiến sĩ.
Liên quan công tác điều tra, các vụ án, vụ việc công an cấp tỉnh đang điều tra sẽ giữ nguyên như hiện nay. Các vụ án công an cấp huyện đang điều tra hoặc đã tạm đình chỉ điều tra thì rà soát để chuyển về Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh tiếp tục làm nốt. Vụ án từ huyện chuyển lên tỉnh điều tra, sau đó vẫn giao cho VKSND cấp huyện thực hiện quyền kiểm sát điều tra và giữ quyền công tố tại tòa án cấp huyện.
2. Công an TP.HCM
Sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy Công an địa phương từ 3 cấp thành 2 cấp. Công an TPHCM đã hoàn thành sắp xếp lại tổ chức, bộ máy, bố trí cán bộ: giảm từ 55 đầu mối xuống còn 33 đầu mối (dừng hoạt động 21 quận huyện và TP Thủ Đức), giảm 264 đơn vị cấp đội.

Cám ơn bạn đọc đã quan tâm và cùng đón chờ phần tiếp theo nhé.